استاتین زودهنگام خطر زوال عقل را ۱۵ درصد کاهش می‌دهد

شروع مصرف داروهای استاتین ظرف یک سال پس از تشخیص دیابت نوع دو، با کاهش ۱۵ درصدی خطر نسبی ابتلا به زوال عقل در یک دوره ۱۰ ساله همراه بوده است. این یافته که در یک مطالعه دانمارکی بر روی بیش از ۱۳۲ هزار نفر به دست آمده، نشان‌دهنده مزایای بالقوه این داروها فراتر از سلامت قلب و عروق است و بر اهمیت مدیریت کلسترول در افراد دیابتی تأکید می‌کند. این پژوهش در کنگره ESC 2026 ارائه و در نشریه The Lancet Regional Health - Europe منتشر شده است.

ارتباط زودهنگام استاتین و کاهش خطر زوال عقل

یک مطالعه ملی در دانمارک که بیش از ۱۳۲ هزار نفر را مورد بررسی قرار داد، نشان داد افرادی که درمان با استاتین را ظرف یک سال پس از تشخیص دیابت نوع دو آغاز کردند، در مقایسه با کسانی که این داروها را مصرف نکردند، ۱۵ درصد کمتر در معرض ابتلا به زوال عقل در طول ۱۰ سال قرار داشتند. این یافته‌ها که در کنگره ESC 2026 ارائه و در نشریه The Lancet Regional Health - Europe منتشر شد، حاکی از آن است که شروع زودهنگام استاتین‌ها می‌تواند نقشی فراتر از محافظت از قلب ایفا کند.

با توجه به افزایش پیش‌بینی شده جمعیت سالمند و در نتیجه افزایش موارد زوال عقل، شناسایی عوامل کاهنده خطر ابتلا به این بیماری اهمیت فزاینده‌ای یافته است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که تقریباً نیمی از موارد زوال عقل به طور تئوریک از طریق مدیریت ۱۴ عامل خطر قابل تعدیل، از جمله کنترل کلسترول از میانسالی، قابل پیشگیری است. دکتر توماس ترنهامار از بیمارستان دانشگاه کپنهاگ، دانمارک، تأکید کرد که تشخیص و درمان سطوح بالای کلسترول لیپوپروتئین کم‌چگالی (LDL-C) از میانسالی یکی از این عوامل کلیدی است.

دیابت نوع دو و ارتباط با زوال عقل

افراد مبتلا به دیابت نوع دو اغلب با سطوح بالای LDL-C مواجه هستند و خود دیابت نیز به عنوان یک عامل خطر برای زوال شناختی و زوال عقل شناخته شده است. دکتر ترنهامار و همکارانش با این فرضیه که شروع زودهنگام استاتین‌های کاهنده LDL-C پس از تشخیص دیابت نوع دو ممکن است با کاهش خطر زوال عقل همراه باشد، این موضوع را در یک مطالعه بزرگ ملی با استفاده از روش‌های تحلیلی برای شبیه‌سازی یک کارآزمایی تصادفی و کاهش سوگیری‌های مطالعات مشاهده‌ای، مورد بررسی قرار دادند.

این پژوهش با استفاده از پایگاه‌های داده ملی دانمارک، ۱۳۲,۵۸۵ نفر را که پیش از این استاتین مصرف نکرده بودند و بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۹ به دیابت نوع دو مبتلا شده بودند، شناسایی کرد. شرکت‌کنندگان تا پایان سال ۲۰۲۱ تحت نظر بودند و سوابق پزشکی آن‌ها برای تشخیص زوال عقل به هر علتی بررسی شد. محققان از طرحی به نام clone-censor-weight برای مقایسه نرخ زوال عقل بر اساس زمان شروع درمان با استاتین استفاده کردند.

نتایج مطالعه و پیامدهای بالینی

در طول یک دوره میانه پیگیری ۷.۱ ساله، ۲.۷ درصد از شرکت‌کنندگان دچار زوال عقل شدند. در مقایسه با افرادی که درمان با استاتین را شروع نکردند، کسانی که ظرف سال اول پس از تشخیص دیابت نوع دو مصرف استاتین را آغاز کرده بودند، ۱۵ درصد کاهش خطر نسبی ابتلا به زوال عقل را در طول ۱۰ سال نشان دادند. شروع دیرهنگام‌تر درمان نیز با مزایایی همراه بود، اگرچه این ارتباط کوچکتر بود؛ افرادی که بین یک تا پنج سال پس از تشخیص شروع به مصرف استاتین کردند، ۱۰ درصد کاهش خطر نسبی زوال عقل را در طول ۱۰ سال تجربه کردند. نتایج مشابهی در میان زنان و مردان مشاهده شد.

دکتر ترنهامار نتیجه گرفت که در افراد مبتلا به دیابت نوع دو، استاتین‌ها با کاهش خطر زوال عقل مرتبط بودند، به ویژه در کسانی که درمان را زودتر آغاز کرده بودند. به نظر می‌رسد استاتین‌ها در بیماران دیابتی کمتر از حد نیاز تجویز می‌شوند، علی‌رغم اثرات محافظتی آن‌ها در برابر بیماری‌های قلبی عروقی. یافته‌های این مطالعه نشان‌دهنده دلیل مهم دیگری برای اطمینان از دریافت به موقع درمان با استاتین در بیماران دیابت نوع دو و کلسترول بالای LDL-C است. با این حال، از آنجایی که این پژوهش مشاهده‌ای بوده است، نمی‌تواند به طور قطعی اثبات کند که مصرف استاتین مستقیماً از زوال عقل پیشگیری می‌کند.

جمع‌بندی

این مطالعه دانمارکی نشان می‌دهد که شروع زودهنگام مصرف استاتین پس از تشخیص دیابت نوع دو می‌تواند خطر ابتلا به زوال عقل را به طور قابل توجهی کاهش دهد. این یافته‌ها بر اهمیت مدیریت فعالانه کلسترول و بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت در پیشگیری از اختلالات شناختی تأکید دارد و می‌تواند توجیهی برای تجویز گسترده‌تر و به موقع استاتین در این جمعیت باشد، هرچند ماهیت مشاهده‌ای مطالعه محدودیت‌هایی در اثبات علیت مستقیم ایجاد می‌کند.

پرسش‌های پرتکرار